استفاده از الگوی کشت علمی برای جبران خلأ عملکرد 60 درصدی در مزارع دیم

به گزارش خبرگزاری صداوسیما مرکزی؛ در راستای مقابله با چالش های تغییر اقلیم و محدودیت منابع آبی، معاون پژوهشی موسسه تحقیقات دیم کشور، در نشست بررسی مدیریت کشت محصولات دیم، مجموعه ای از راهکار های فنی و ژنتیکی را برای ارتقای بهره وری گندم در مناطق خشک و نیمه خشک، به ویژه استان مرکزی، ارائه کرد.

جعفرزاده در این نشست با تحلیل وضعیت عملکرد محصولات دیم، گفت: «بر اساس داده های مانیتورینگ ما در سال زراعی 1403-1404، مشخص شده است که خلأ عملکرد در مزارع دیم حدود 60 درصد است. از این میزان، 25 درصد مربوط به محدودیت های ژنتیکی و عدم تناسب رقم با اقلیم، و 35 درصد ناشی از نقص در مدیریت زراعی است. با اصلاح این دو حوزه، پتانسیل افزایش عملکرد تا دو برابر وجود دارد.»

تنوع ارقام؛ پاسخ به اقلیم های مختلف

او با معرفی ارقام جدید، بر اهمیت انتخاب رقم متناسب با میزان بارندگی افزود: «برای مناطق با بارندگی محدود (250 تا 300 میلی متر) و شرایط خشک، ارقامی همچون باران، صدرا، هشت رود، واران، مهر، شالان، کمال و رحمت به دلیل مقاومت بالا به خشکی و قابلیت انتقال مجدد بالا در پر شدن دانه، پیشنهاد می شوند. این ارقام با وجود کمبود بارندگی در دوره ی پر شدن دانه، قادرند پتانسیل عملکرد خود را حفظ کنند.» همچنین ایشان برای مناطق پرپتانسیل با بارندگی بالاتر، کشت ارقامی نظیر جام و همتا** را توصیه کردند.

مدیریت آبیاری تکمیلی و زراعی

معاون پژوهشی موسسه تحقیقات دیم در خصوص مدیریت آب، بر ضرورت استفاده از "آبیاری تکمیلی" در ارقام خاص تأکید کرد و افزود: «برای ارقامی مثل هور، هومان، شاداب، جام و همتا، مدیریت آبیاری در دو مرحله (هنگام کاشت و اواخر پنجه دهی یا شروع ساقه دهی) حیاتی است. رعایت دقیق این دو مرحله آبیاری می تواند عملکرد را به سطح 4.5 تا 5 تن در هکتار برساند.»

توصیه های فنی برای مدیریت کاشت

او در بخش دیگری از سخنان خود، به اشتباهات رایج کشاورزان در مدیریت کاشت اشاره کرده و دستورالعمل های زیر را برای افزایش پایداری گیاه ارائه داد:

تراکم کاشت: تأکید بر رعایت تراکم مناسب (بین100 تا 120 کیلوگرم در هکتار برای شرایط فعلی) جهت کاهش رقابت بین بوته ای و افزایش تعداد پنجه و طول سنبله.

تناوب زراعی: ضرورت رعایت تناوب (گندم با حبوبات، علوفه یا دانه های روغنی) جهت بهبود سلامت خاک و افزایش عملکرد گندم.

عمق و تاریخ کاشت: هشدار نسبت به حساسیت برخی ارقام به عمق کاشت و تأکید بر تنظیم دقیق دستگاه های کارنده جهت جلوگیری از عدم سبز یا ضعیف شدن بوته ها.
فاصله ردیف ها: پیشنهاد فاصله 15 تا 17 سانتی متر برای بهبود استقرار گیاه و افزایش ارتفاع.

جعفرزاده ابراز داشت که مدیریت صحیح بذر، کوددهی، کنترل علف های هرز و به ویژه دقت در تنظیم دستگاه های کاشت، از جمله پیش نیاز های اصلی برای تبدیل پتانسیل ژنتیکی ارقام به عملکرد واقعی در مزارع است.